User:Ooswesthoesbes/Grammar

clusters bhr-/bhl- either br-/bl- (Dárja) or xr-/xl-

dóngwemi "welcome" cmtóm > kànto "hundred" wérqom > wérgo "work" qhóstis > zhóstis "stranger" ntér > ànter "inside" w'lkwos > wálkus "wolf" w'rmis > wármis "worm" wid-tós > wìxtos "known" atta > áxta "grandfather" káyd-tis > káixtis "prayer" séh¹moo > séémo "seeds" h¹dóntm > dóntu "tooth, acc" h¹ésti > ésti "is" h²énti > ánti "before" h³éroo > óroo "bird" -ohom > o "dat pl" -eh²es > as "nom pl" nh³mé > àngme "we two" ph²téér > pìter "father" sámh²dhos > sámizos "sand" écwos > ékwos "horse" gwhénti > zhwénti "hunt" wóyde > wúúde "he sees" tósyo > tóyo "that, gen" -kwe > kwe "and" nsmé > ànsme "us" tód > tod "that" kátus > kátus "fight" h²eqs > aks -g- "spear" kwód > kwod "what" kh²ptós > kìptos "catch" octóów > òkto nokwtm > nówtu "night" dhewbu- > zéébu- "deep" gwémeti > gwémti "he comes" bhéreti > hérti "he carries" dhóh¹mos > zóómos "judgement" gháns > zhans "goose" sóngwhos > sónzhwos "story" upéri > ùpri "over" tewtéh² > tééta "tribe" h²yuHncós > jùnkos "young" kwekwléh² > kwèwla "broad paths" kwékwlos > kwéwlos "broad path" h¹régweses > régwesos "darkness, gen" h¹ésmi > ésmi "I am" h¹sénti > sénti "they are" gwhédhyeti > zhwéziti "he asks" ténh²us > ténus "small" plh¹nós > pàlnos "full" -éteh² > -éta "abstract noun suff" éqh² > eg "I" léghyeti > lezhiti "he is lying down" áyeri > áiri "today" tréyes > tréis "three" qhósteyes > zhósteis "strangers" swáádus > swáudus "sweet" tóm > tom "then" décmd > dékand "ten" dhédheh¹m > zéze "I did" takéh¹- > tàke- "be silent" takh¹-yónti > tàkjonti "they are silent" takh¹-yéti > tàkiti "he is silent" bhéroyd > hérud "he would carry" mélid > mélid "juice" snóyghwos > snúúzhwos "snow" médhyos > mézhos "middle" néwios > néwjos "new" deywós > dèijos "god" en > en "in" séngwheti > sénzhweti "he tells a story" steh²- > stà- "stand" sth²yónti > stjónti "they stand" cónketi > kónketi "he hangs" drewh²yo > drééyos "trustworthy" h²oowyóm > òòyo "egg" wrg-yéti > wàrgiti "he works" wrg-yónti > wàrgjonti "they work" sod-éyeti > sòditi "he sets" sod-éyonti > sòdjonti "they set" plúsis > plúris "flea" h²éyos > áyos "metal" bhéh²qos > xágos "beech" bhréh²teer > bráter "brother" méh²teer > máter "mother" dhugh²téér > zùkter "daughter" suHnús > sùner "son" swésoor > swéser "sister" bhugéh² > xùga "running" bhardheh² > xárza "beard" drc-h²écru- > dàrkos "tear" wéycs > wéiks "clan" pótis > pótis "leader" wéyk-pótis > wéptis "chief" dhéqhoom > zézho "earth" dhoHnéh² > zòna "grass" dhuh²mós > zùmos "smoke" dhwer- > zwer- "opening" dnqhwéh²s > dànzhwa "tonhue" demh²- > dèm- "build" dóóm > doom -e- "house" dóru > dóru dre- "tree" cwóó > kwoo kun- "dog" h²stéér > stéér "star" qénh¹os > génos "people" qénh¹toor > génter "parent" qhortós > zhòrtos "forest, ancestral lands" qhew- > gee- "pour" qhweer- > zhweer "animal" qhweh¹r- > zhwàros "wild" qónu > gónu "knee" gwéén > gwéén "woman" gwóóws > gwóós "cow" h¹ésh²r > ésir "blood" h¹nómn > nómen nemn- "name" h¹régwos > régwos "darkness" h²éqros > ágros "field" h²ec- > ak- "sharp" h²écmoo > ákmo "stone" h²ep- > àp- "water" h¹eegwh- > èèzhw- "drink" h²ekweh² > àkwa "water" h²éwis > áwis "dove" h²néér > néér "mankind, ancestral people" Hówis > ówis ews- "sheep" h²'rtcos > árkos "bear, mythical animal" h²w'lh¹neh² > wálna "clothing" h³ost- > ost- est- "bone" h³nobhilos > nòbilos "navel" h¹ngwnis > àngwis "fire" péh²ur > péér "fire" h²ows > òòs- "ear" h³okw- > òkw- èkw- "eye" céér > kéér kàrd- "heart" sénos > sénos "old" comt > kont "hand" álteros > álteros "second" h²élyos > áljos "other" h²el- > àlos "all" n-/ne- > an-/ne- "not" upo > úpo "under" ád > ád "at" éti > éti "behind" h¹eqhs > ezh "out" h²ew > au "away"

0. h²n-séém > àneseem 1. óykwos > úúkwos 2. dwóóu > dwóó 3. tréyes > tréis 4. kwetwóres > kéteres 5. penkwe > pènketeres 6. swécs > weks 7. sept'm > sèpta 8. octóów > òkto 9. néwn > àneen 10. décmt > dékand 11. oydcmti > ùùkant 12. dwih¹dcmti > dwìkant 100. cmtóm > kànto ^. cmtóm > kàmpo

NOTE: nom>erg abs>-Ø

1p	sg	dl	pl nom	eg	àngme	wei acc	me	-	ànsme gen	muu	-	nos dat	mézhe	-	nos poss	méynos	-	nóseros

2p	sg	dl	pl nom	tuu	ùùwe	oot acc	te	-	ùswe gen	tuu	-	wos dat	téxje	-	wos poss	téynos	-	wóseros

3p	sg	pl nom m	ei	eis acc m	im	ins gen m	ésjo	éiso/éimos dat m	ii	éixi/éimos nom f	ii	iis acc f	iim	iins gen f	eya	ííso/íímos dat f	eyas	ííxi/íímos nom n	id	ii acc n	id	ii gen n	ésjo	éiso/éimos dat n	ii	éixi/éimos poss	séynos	séynos

ind	sg	pl nom m	so	tùso acc m	tom	tons gen m	tóyo	túúso dat m	tóno	tùtono nom f	sa	tas acc f	tam	tans gen f	tóya	táso/támos dat f	tóyas	táxi/támos nom n	tod	ta acc n	tod	ta gen n	tóyo	túúso dat n	tóno	tùtono

who/what? which? interr	sg	pl	sg	pl nom m	kwis	kweis	kwos	kwoy acc m	kwim	kwims	kwo	kwoms gen m	kwésjo	kwésjo	kwósjo	kwósjo dat m	kwésmi	kweix	kwo	kwoms nom f	kwii	kweis	kwa	kwoy acc f	kwiim	kwims	kwam	kwoms gen f	kwésjo	kwésjo	kwósjo	kwósjo dat f	kwésmi	kweix	kwam	kwoms nom n	kwid	kweis	kwod	kwoy acc n	kwid	kwims	kwod	kwoms gen n	kwésjo	kwésjo	kwósjo	kwósjo dat n	kwésmi	kweix	kwod	kwoms

refl	sg/pl nom	(me-)krèps acc	se gen	suu dat	séxje

áyos	sg	pl nom	áyos	áyos voc	áyo! áyos! acc	áyos	áyos dat	áyesei	áyexi (<*h²éyesbhi) gen	áyesos	áyeso >régwos

ágros	sg	pl				zùmos	sg	pl nom	ágros	ágros				nom	zùmos	zùmos voc	ágre! ágros! voc	zùme! zùmos! acc	ágro	ágrons				acc	zùmo	zùmons dat	ágrei	ágroxi (<*h²égrooys-bhi)	dat	zùmoi	zùmosxi (<*dhuh²móey/dhuh²móóys-bhi) gen	ágroyo	ágro				gen	zumósjo	zùmo >ékwos, zóómos					>zhòrtos

donts	sg	pl nom	donts	dóntes voc	dont! dóntes! acc	dóntu	dóntans dat	dàntei	dàntxi gen	dàntes	dànto

ówis 	sg	pl		óstis	sg	pl		nómen	sg	pl nom	ówis	óweis		nom	óstis	ósteis		nom	nómen	némo voc	ówi! óweis! voc	ósti! ósteis! voc	nómen! némo! acc	ówim	ówins		acc	óstim	óstins		acc	nómen	némo dat	éwjei	éwixi		dat	éstjei	éstixi		dat	némnei	némnexi gen	éwis	éwjo		gen	éstis	éstjo		gen	némens	némnes

gwóós	sg	pl		kwoo	sg	pl		steer	sg	pl nom	gwoos	gwówes		nom	kwoo	kwónes		nom	steer	stéres voc	gwoo! gwówes! voc	kwoo! kwónes! voc	steer! stéres! acc	gwoo	gwoos		acc	kwónu	kwónans		acc	stéru	stérans dat	gwéwei	gweexi		dat	kùnei	kwànxi		dat	stàrei	stàrxi gen	gwees	gwéwo		gen	kùnes	kùno		gen	stàres	stàro

keer	sg	pl		òòyo	sg	pl nom	keer	kérda		nom	òòyo	òòya voc	keer! kérda! voc	òòyo! òòya! acc	keer	kérda		acc	òòyo	òòya dat	kàrdei	kàrdxi		dat	òòyoi	òòyosxi (<h²oowyóóys-bhi) gen	kàrdes	kàrdo		gen	òòyosjo	òòyo ! "kàrdsu" (loc.)

dóru	sg	pl		gónu	sg	pl nom	dóru	dóru		nom	gónu	gónu voc	dóru! dóru! voc	gónu! gónu acc	dóru	dóru		acc	gónu	gónu dat	dréwei	drúmos/drúxi	dat	gnéwei	gnúmos/gnúxi gen	drees	drúmos/dréwo	gen	gnees	gnúmos/gnéwo ! "gnúsu" (loc.)

Verbs
ésit pres	imp	subj	imp sg 1	ésmi	ésam	éso	- 2	ési	es	ésesi	sti 3	ésti	est	éseti	- dl 1	swos	swe	ésos	- pl 1	sàmos	sàme	ésos	- 2	ste	ste	éseti	ste 3	sénti	send	ésonti	- part: sónts (sàntes) - sónti (sàntjes)

hérit pres	imp	subj	imp sg 1	héro	héro	héro(o)	- 2	héresi	héres	héresi	hére 3	héreti	hére(d)	héreti	- dl 1	héros	hérowe	héros	-	héros > hérowos pl 1	hérons	hérome	hérons	- 2	hérete	hérete	hérete	hérete 3	héronti	héront	héronti	- hèronts/héronts (-os) / hèronti/héronti (-jas)

pàrskit pres		imp		subj		imp sg 1	pàrsko		pàrsko		pàrsko(o)	-	pàrsko > pàrskom 2	pàrskesi	pàrskes		pàrske(e)si	pàrske 3	pàrsketi	pàrsked		pàrske(e)ti	- dl 1	pàrskowos	pàrskowe	pàrsko(o)wos	- pl 1	pàrskomos	pàrsko(o)mos	pàrsko(o)mos	- 2	pàrskete	pàrske(e)ti	pàrske(e)ti	pàrskete 3	pàrskonti	pàrsko(o)nti	pàrsko(o)nti	- pàrskonts (pàrskontos) - pàrskonti (pàrskontjas)

wúúdit pres	imp	subj	imp sg 1	wúúde	wìdjam	wéido	- 2	wúdste	wìdjas	wéidesi	wìdsti > wìds-zi 3	wúúde	wìdjat	wéideti	- dl 1	wìde	wìdiwe	wéidus	-	wìde > wìdwe; wéidus > wéidwos/wéidos pl 1	wìdme	wìdime	wéidons	-	wéidons > wéidoms > wéidomos 2	wìde	wìdite	wéidete	wìde 3	wìder	wìdjend	wéidonti- part: wìdos > wìdwos (wìduses) - wìdwosi (wìdusjas)

zéhit pres	imp	subj	imp sg 1	zízmi	zéze	zézo	- 2	zíste	zézes	zézesi	zèsti > zézez-zi 3	zísti	zézet	zézeti	- dl 1	zézwos	zésto	zézowos	- pl 1	zézmos	zézme	zézomos	- 2	zéste	zéste	zézete	zéste 3	zézanti	zézand	zézonti	- part: zézants (zézantos) - zézanti (zézantjas)